روش‌های نوین پرداخت در معاملات بین المللی و مزاياى نظام پرداخت در اعتبارات اسنادى

آذین فلکی

چکیده

تجارت بین الملل را می‌توان جریانی از خرید و فروش بین خریدار و فروشنده و واسطه‌ها در کشورهای مختلف تعریف کنیم حال در این جریان خرید و فروش بین المللی ممکن است مشکلات عملی و مالی مزید بر معاملات تجارت در داخل یک کشور باشد. فروشنده با درنظر گرفتن میزان اعتمادی که نسبت به طرف معامله خود یعنی خریدار و وضعیت سیاسی – اقتصادی کشور او دارد می‌تواند روشهای مختلفی را برای انجام معاملات خود انتخاب کند. انتخاب هریک از روشها دارای محاسنی برای طرفین است که می‌تواند قسمی از ریسک معامله را کاهش دهد و یا باعث تسهیل و سرعت انجام معامله شود ولی مالا احتمال دارد ریسک بیشتر را در عمل برای آنها در بر داشته باشد. روش‌های پرداخت در معاملات بازرگانی به دو گروه عمـده تقسیم می‌شود: 1- روشهائی که ریسک فروشنده زیاد ولی ریسک خریدار کم است. 2- روش‌هایی که ریسک خریدار زیاد ولی ریسک فروشنده کم است. بنابراین روشهایی که فوقا ذکر گردید به ترتیب از مطلوبترین و کم خطرترین روش برای خریدار که پر خطرترین روش برای فروشنده می‌باشد آغاز شده و به آخرین روش که مطلوبترین روش برای فروشنده و پر خطرترین روش از نظر خریدار می‌باشد ختم می‌گردد و لذا براساس شرایط موجود و به هنگام عقد قرارداد, خریدار و فروشنده باید در انتخاب یکی از روشها به توافق برسند. در این پایان نامه بدنبال بررسی روش‌های نوین پرداخت در معاملات بین‌المللی هستیم.
واژگان کلیدی: روش‌های نوین پرداخت، معاملات بین‌المللی، اعتبارات اسنادی، مزاياى نظام پرداخت.

1. مقدمه
به طور کلی تجارت بین المللی، طیفی از خطرها را به همراه دارد که سبب قطعی نبودن زمان پرداخت تعیین شده بین صادر کننده و وارد کننده می‌شود. از آنجا که پرداخت به موقع و کامل در هر معامله‌ای هدف ابتدایی و دارای اولویت است؛ باید به دقت یک روش مناسب پرداخت انتخاب شود. روشی برای پرداخت پذیرفته خواهد شد که بیشترین سرعت و سهولت و کمترین خطر را داشته باشد.
نفوذ معامله‌ی الکترونیکی وابسته به دو اثر مهم آن یعنی چگونگی تحویل مورد معامله و نحوه‌ی پرداخت بهای آن خواهد بود. موضوع تسلیم مبیع از مباحث پژوهش حاضر خارج است. فقط ذکر این نکته کافی است که فروشنده باید مورد معامله را به نحوی در دسترس مشتری قرار دهد که امکان انتفاع و هر گونه سلطه و تصرفی اعم از مادی یا حقوقی بدون هر مانعی وجود داشته باشد. اما اثر دوم تحقق و نفوذ هر معامله از جمله معامله‌ی الکترونیکی، آن است که روش‌های الکترونیکی برای پرداخت آن بهره می‌گیرند. روش‌های گوناگونی برای پرداخت الکترونیکی به کار گرفته می‌شود. مهم‌ترین این روش‌ها پول الکترونیکی، کارت الکترونیکی، چک الکترونیکی و اعتبارات اسنادی الکترونیکی هستند. در ادامه چهار روش مذکور بررسی می‌شوند.
2. اعتبارات اسنادی الکترونیکی
تجارت الکترونیکی بدون استفاده از اسناد کاغذی سبب سرعت و سهولت امور تجاری و گردش معاملات بازرگانان در عرصه بین المللی شده است. به همین دلیل مورد استقبال تجار قرار گرفته است. در چنین فرآیندی، مدارک متداول بین عناصر و اشخاص مربوط به یک معامله تجاری با پیام‌های الکترونیکی مبادله می‌شود.
یکی از روش‌ها و ابزارهای کلیدی پرداخت، استفاده از اعتبارات اسنادی است. این روش در شیوه‌ی سنتی از طریق اسناد کاغذی و در شیوه‌ی نوین از طریق ابزارهای الکترونیکی با استفاده از فن آوری اطلاعات در محیط‌های اینترنت انجام می‌شود.
«فن آوری مدرن که امضای اسناد و ارسال مستقیم آن برای مشتری ممکت می‌سازد و حتی ابداع سخت افزارهای جدیدی که مسئولیت تضامنی ذی نفع و بررسی کننده اسناد را به طور یکسان تسهیل می‌نماید؛ از سوی هیچ کارشناس آگاه به فعالیت‌های بازرگانی بین المللی و بانکداری قابل انکار نیست»
برخی از صاحب نظران اعتقاد دارند، اعتبارات اسنادی الکترونیکی، یک روش پرداخت در تجارت الکترونیکی نیست، آن‌ها می گویند پرداخت از طریق اعتبارات گشایش یافته در بانک‌ها صورت می‌گیرد. اعتبارات اسنادی الکترونیکی فقط در خصوص نحوه‌ی ارائه اسناد در فرآیند پرداخت و درستی یا نادرستی آن، شیوه‌ی نوینی را ارائه کرده که نیاز به گفتگو دارد. در واقع «هدف اصلی تجارت الکترونیک در هر روشی که واقع شود همان تجارت منهای کاغذ است»
2-1 روش اجرایی اعتبارات اسنادی الکترونیکی
به جهت نوپایی ابزارهای الکترونیکی در عرصه‌ی تجارت جهانی، به تدریج در سی سال گذشته مراحل گوناگون معاملات تجاری بین المللی مبتنی بر اعتبارات اسنادی الکترونیکی در زمینه تنظیم، ارسال، ثبت و ذخیره اعتبار اسنادی و مدارک مرتبط با آن از صورت‌های کاغذی خارج شده و به شیوه‌ی الکترونیکی ابراز می‌گردد. در گذشته‌ی نه چندان دور، تنظیم اسناد اعتباری به شیوه‌ی تایپ روی کاغذ انجام می‌گرفت. سپس با پست هوایی ارسال می‌شد و در مواردی نادر، تنها در صورتی که متقاضی درخواست می‌کرد؛ مدارک از طریق تلگرام یا تلکس مخابره می‌گردید. هم اکنون بیشتر کشورهای جهان، اغلب فرآیند معاملات تجاری و اعتبارات اسنادی بدون کاغذ انجام می‌شود و مراحل زیادی از فرآیند امور، با ابزارهای الکترونیکی واقع می‌گردد.
«شماری از بانک‌ها در کشورهای نوردیک و خارج از آن، مجهز به برنامه‌های نرم افزاری IT (فن آوری اطلاعات) شده‌اند تا متقاضیان ضمن بهره گیری از آن، اطلاعات مربوط به تقاضای خود را از طریق امکان الکترونیکی به اداره عملیات مرزی بانک ارسال دارند. این قبیل سامانه‌ها دارای انواع گوناگونی هستند و داده‌ها را می‌توان به طور مثال از طریق شبکه‌هایی با خطوط ثابت، مخابره از راه دور یا حتی از طریق شبکه‌ی اینترنت ارسال کرد»
اعتبارات اسنادی با قراردادهای پایه سه گانه، قرارداد حمل و نقل و قرارداد بیمه در مجموع یک معامله کامل تجاری بین المللی را تشکیل می‌دهند و تمامی این قراردادها به همدیگر ارتباط دارند. این پیوستگی قراردادها؛ امکان انعقاد و اجرای الکترونیکی را فراهم می‌سازد. پس تمامی آن قراردادها می‌تواند به شیوه‌ی الکترونیکی انجام شود. «به نظر نمی‌رسد غیر مادی شدن معامله پایه؛ مشکلات حقوقی ایجاد کند. قراردادهای بیع بین المللی کالا (کنوانسیون وین مصوب 1990) که قانون حاکم بر قرارداد بیع بین المللی است، تنظیم نوشته (روی کاغذ) را برای انعقاد قرارداد الزامی نمی‌داند. گذشته از این به تجویز ماده 13 کنوانسیون وین در جایی که تنظیم نوشته لازم است، ثبت الکترونیکی هم کافی است» پس عملکرد الکترونیکی بدون هر مانعی می‌تواند جایگزین روش تنظیم کاغذی و مادی بشود. در مورد قراردادهای بیمه الکترونیکی ممکن است در مواردی به جهت تفسیر خاص از یک قانون یا نظام نامه‌ای، برای استفاده از اسناد الکترونیکی موانع کوچک و مشکلات حقوقی کم اهمیتی بروز کند، اما در نهایت یک پیام قرارداد بیمه الکترونیکی شامل تمام اطلاعات ضروری است که لازم الاجرا خواهد شد.
در زمان معاصر، تسهیل کننده‌های تجارت الکترونیکی در چرخه‌ی اعتبارات اسنادی مانند قراردادهای بارنامه‌ی الکترونیکی، بیمه الکترونیکی و دیگر اسناد الکترونیکی و برنامه‌های تحویل سفارشات الکترونیکی در دستور کار قرار گرفته‌اند. ملاحظه خواهید فرمود که باتوسعه فن آوری شبکه‌های مدرن، اعتبارات اسنادی الکترونیکی سرعت گرفت هم اکنون در برخی از کشورها که پرچم دار انقلاب الکترونیکی بوده‌اند دیگر هیچ یک از مراحل تجاری و اعتبارات اسنادی روی کاغذ انجام نمی‌شود.
تبیین و تشریح فرآیند تعدادی از این تسهیل کننده‌های تجارت الکترونیکی درستی این اخبار را تأیید خواهد کرد.
2-2 مزایا و معایب اعتبارات اسنادی الکترونیکی
اعتبارات اسنادی الکترونیکی مشابه اعتبارات اسنادی کاغذی عمل می‌کند و مانند آن برتری خود بر دیگر روش‌های پرداخت را حفظ نموده است مهم‌تر آنکه امنیت و تضمین آن را هم افزایش داده است. کشورهایی که امکانات لازم را دارند و توسعه یافته محسوب می‌شوند؛ می‌توانند معامله تجاری بین المللی خود را بطور کامل و تمام الکترونیکی انجام دهند. در این راه باید موانع حقوقی و عملی (عملیاتی) تجارت الکترونیکی مبتنی بر اعتبارات اسنادی الکترونیکی برداشته شود تا شرایط اجرای تمام الکترونیکی تجارت به ویژه مبادله عوضین و پرداخت بهای کالا یا خدمات، فراهم گردد. مزیت قابل ذکر اعتبارات اسنادی الکترونیکی نسبت به اعتبارات اسنادی کاغذی و سنتی، انجام شدن از طریق سامانه سوئیفت بانکی است. برای افزایش استفاده از اعتبارات اسنادی الکترونیکی، تلاش‌های زیادی شده است که همه این تلاش‌ها موفقیت آمیز نبوده‌اند. اما مزایایی که مانند کاهش هزینه مواد و نیروی کار و خطاهای انسانی، بهبود روابط مشتری و زمان واکنش سریع‌تر، سبب رویکرد بیشتر کشورها وبازرگانان به بهره‌مندی از این سامانه گردیده است.
از بین رفتن یا حداقل کاهش تأخیر، باعث سرعت گرفتن صدور و انتقال اعتبارات اسنادی الکترونیکی در مقایسه با کاغذی شده است. حتی اگر مغایرتی در انطباق اسناد مشاهده شود از آنجا که تصحیح آن با سرعت و فوری امکان پذیر است دیگر تأخیر معنایی نخواهد داشت. از آنجا که زمان یکی از عوامل تعیین کننده کارمزد بانک است با الکترونیکی شدن اسناد، زمان انجام عملیات اعتبارات اسنادی کاهش می‌یابد و کامزد بانک‌ها هم کم می‌شود و از این طریق هزینه کاهش می‌یابد از طریق کنترل بهتر اسناد، احراز هویت و صحت و اصالت سند خیلی سریع و به سادگی انجام می‌پذیرد، این ویژگی باعث کاهش تقلب و ایجاد بستر اطمینان بخش و امن برای بازرگانان در عرصه بین المللی خواهد شد.
امکان فرم تقاضا از طریق امکانات الکترونیکی برای مشتری که فوایدی چند هم برای مشتری و هم برای بانک دارد. سهولت بیشتر ثبت جزئیات مربوط به تقاضا و صدور سند اصلاحی، جلوگیری از ثبت خطاهای آشکار به صورت خودکار، لازم نبودن تایپ دوره‌ی شرایط اعتبار توسط بانک به این شکل که از داده‌های متقاضی استفاده می‌شود از جمله فواید بهره مندی از امکانات الکترونیکی است، بانک‌ها برای ترغیب مشتریان به استفاده از سامانه‌های الکترونیکی، کم نبودن هزینه‌های مربوط به درخواست‌های آنها و مزایایی دیگر را پیشنهاد می‌نمایند.
مشکل محدود و مختصری هم مربوط به چگونگی ارائه و شایستگی پذیرش اسناد به صورت الکترونیکی دراوایل ورود این روش وجود داشت که از طریق وضع مقررات لازم در eupc الحاقی به ucp600 مرتفع شده است. با این الحاق در سال 2007 و تجدید نظر در یو.سی.پی نگرانی‌های قانونی و عملیاتی طرفین تجاری و معضل اثبات سوابق الکترونیکی در اعتبارات اسنادی برطرف گردید.
3. سوئیفت
یکی از سامانه‌ای الکترونیکی که در جریان اقدام‌های مربوط به اعتبارات اسنادی خیلی زود طراحی و عملیاتی شد، سامانه‌ی الکترونیکی و اطلاع رسانی اعتبارات اسنادی موسوم به سوئیفت بود. این روش از اوایل دهه 1960 راه اندازی شد و در سال 1973 به هدف تسهیل انتقال پیام‌های معامله مالی توسط بانک‌ها به کار گرفته شد.
انجمن ارتباطات مالی بین بانکی که سامانه سوئیفت را عرضه و ارائه نموده جهت ویژگی سرعت، دقت، روشنی و اطمینان بخشی و کاهش هزینه‌ها تا سقف 20% توانست با استقبال بازرگانان تمام کشورهای دنیا به ویژه بازارهای تجارت بین المللی در آمریکای شمالی/جنوبی و آسیا عملکرد موفقی را بروز دهد.
بسیاری از بانک‌های ایرانی هم عضو شبکه بلژیکی سوئیفت می‌باشند و خدمات آن را به طور محدود مورد بهره برداری قرار می‌دهند. نقش و هدف سوئیفت سرعت بخشیدن به نقل و انتقالات مالی و اطلاعاتی بین بانک‌ها با یکدیگر و موسسه‌های مرتبط غیربانکی پذیرفته شده مانند دلالان، صرافان، موسسه‌های سرمایه گذاری، ترخیص کنندگان و واسطه‌های پول یا بانک‌ها است. برای این منظور سوئیفت زبانی یگانه در مناسبات بانک‌ها فراهم آورده است که تنها تعداد پیام استاندارد را در بر می‌گیرد. در سامانه سوئیفت علاوه بر دسترسی سریع و مستقیم به عوامل بانکی و کارگزاری، انجام دادن حسابداری مربوط به آنان نیز با همان سرعت امکان پذیر است. خدماتی که در شبکه‌ی سوئیفت عرضه می‌شود شامل حواله‌های بانکی، پرداخت‌ها، صورت حساب‌های بانکی، معاملات و تبدیل ارز، بروات وصولی، اعتبارات اسنادی، معاملات سهام بین بانک‌ها، گزارش مالی حساب‌ها و صورت حساب‌ها می‌باشد. از شبکه سوئیفت به عنوان یک سامانه‌ی اخبار و اطلاعات بانک‌ها و موسسه‌های مالی مرتبط نیز استفاده می‌شود. خبرهایی چون ادغام و تغییر بانک‌ها، سرقت اسناد یک بانک با ذکر مشخصات اسناد مسروقه در کوتاه‌ترین زمان ممکن به سراسر جهان مخابره می‌شود. از آنجا که سامانه ایمنی سوئیفت با چند مرحله‌ی فیزیکی، تکنیکی و پردازش برقرار شده است؛ استفاده غیر مجاز از آن مقدور نیست و امنیت بالای آن تضمین شده است. تمام پیام‌ها با کد مشخص ارسال می‌شود و قابل تغییر نیست. «سامانه مخابره پیام چنین است که وقتی پیام بانکی از مبدأ مخابره می‌شود، بین راه و قبل از آنکه به مقصد برسد، شکل آن از حالت اولیه خارج می‌شود و به ترکیب نامانوسی در می‌آید که برای شخص ثالث قابل خواندن و تشخیص نیست. پیام همین که به مقصد رسید به حالت اولیه خود باز می رگردد» سوئیفت، درصد خطا و اشتباه را در پیام‌های بانکی کاهش داده و به جهت فرآیند کنترل داخلی، امور مربوط به تأیید و تشخیص و اعتبار پیام و رمز گشایی را به خودی خود انجام می‌دهد و روند عملیات بانکی را کوتاه و فوری می‌سازد.
«آمارها در سال 2002 میلادی نشان می‌دهند پس از 26 سال راه اندازی شبکه سوئیفت، بیش از 7466 استفاده کننده از 198 کشورجهان، روزانه بیش از هفت میلیون و دیست هزار پیام مالی از این طریق ارسال می‌کردند و پیش بینی می‌شود در سال جاری میلادی پیام‌ها رشدی در حدود 15% داشته باشند»
استناد سازی، قابلیت اطمینان، امنیت، سرعت و کاهش هزینه‌ها از مزایای برجسته شبکه‌ی سوئیفت می‌باشند که سبب رشد روزافزون خدمات بانکی در عرصه تجارت بین المللی و افزایش کشورها و بانک‌های عضو این شبکه شده است. سامانه‌ی سوئیفت به نحوی طراحی شده که امکان برقراری ارتباط بین بانک‌ها از طریق رایانه و اینترنت به سهولت فراهم می‌شود و کلیه عملیات بانکی و حسابداری را به صورت تمام و کمال بودن دخالت نیروی انسانی در اسرع وقت به فاصله 24 ساعت انجام می‌دهد. این شرایط در حالی رخ داده است که انجام دادن عملیات حسابداری مشابه در بانک‌های نامدار دنیا گاهی تا ماه‌ها به طول می‌انجامد. شبکه سوئیفت استانداردهای مؤسسات بین المللی معتبر را پذیرفت و در انطباغ با IOS ، ICC ، ISDA ، ISITC ، پیام‌های بین بانکی استانداردسازی شد .
تنها یک پیام سوئیفت در سال‌های گذشته مفقود شده است. این خبر بدین معنی است که با توجه به حجم بسیار زیاد پیام‌های سوئیفت، اطمینان به خدمات این شبکه نزدیک به صد در صد خواهد بود محدود شدن تعداد کاربران با اختیارات تعیین شده، رمزگذاری پیچیده پیام سوئیفتی و به هم ریختگی پیام در طول مسیر مبدأ تا مقصد، امنیت قطعی این شبکه جهانی را تأیید و تضمین کرده است.
تعیین تکلیف برای هر عضو شبکه سوئیفت، مبنی بر آمادگی حداقل هشت ساعت برای دریافت پیام هر روز کاری، امکان برگشت پیام به مبدأ چنانکه در مهلت حداکثر 5/1 ساعت به دریافت کننده نرسیده باشد و ارسال چند ثانیه‌ای پیام الکترونیکی سرعت باورنکردنی شبکه مخابراتی موصوف را تضمین کرده است. از میان ده‌ها خدمت رسانی از طریق شبکه سوئیفت، ارسال و دریافت اعتبارات اسنادی، ضمانت نامه‌های ارزی و اصلاحیه آنها از مهم‌ترین خدمات در حوزه‌ی تجارت بین المللی محسوب می‌شوند. «یک پیام سوئیفت از سوی یک کاربر شبکه به عنوان مثال بانک گشاینده اعتبار ایجاد و به نزدیک‌ترین نقطه‌ی دسترسی وجود دارد، ارسال می‌شود. از طریق نقطه‌ی دسترسی، پیام به پردازشگر منطقه‌ای، که دروازه ورود به شبکه سوئیفت است، فرستاده می‌شود تا صحت و اعتبار پیام را تأیید کند. پس از آن، پیام به سوئیچینگ اصلی یا مرکز عامل فرستاده می‌شود و پیام از طریق پردازشگر منطقه‌ای واقع در منطقه بانک گیرنده و نقطه‌ی دسترسی به سوئیفت که در کشور بانک گیرنده پیام وجود دارد، از مرکز عامل به آن بانک فرستاده می‌شود.
4. بولرو
بولرو از طریق پایگاه پیام مرکزی ( BCMP) و ثبت یک سند ( BRT) عمل می‌کند. پایگاه پیام مرکزی کانالی است که از طریق آن، طرفین به طور الکترونیکی با هم ارتباط برقرار می‌کنند. شبکه بولرو، از طریق سامانه‌ی ثبت، فهرست حاوی گیرندگان بارنامه را نگهداری کرده و حقوق و مسئولیت‌های آنان را مدیریت می‌نماید. بولرو عمل انتقال پذیری بارنامه را با استفاده از اصول و انتقال قرارداد به روش خلاق انجام می‌دهد؛ هر چند می‌داند که ممکن است تحت قوانین ناظر بر بارنامه‌های حمل در بیشتر حوزه‌های قضایی، اثر کامل قانونی نداشته باشد. بولرو یک فرآیند قراردادی اتخاذ می‌کند که متکی و وابسته به اصول قرارداد انتقال است. بدین وسیله برای انتقال موضوع قرارداد حمل با قبول و شناسایی برای حمل کننده، تصدیق و تأیید می‌شود که کالا به سفارش انتقال گیرنده نگاهداری شده است. بر اساس بولرو حمب کننده یک بارنامه برای فرستنده کالا صادر می‌کند.
در ابتدا، انتقال پیام به پایگاه پیام مرکزی، نشان می‌دهد که پیام برای فرستنده کالا در نظر گرفته شده است. سپس پایگاه، رسیدن پیام به حمل کننده را تصدیق می‌کند و همچنین پیام را برای دزستی اعتبار بررسی می‌کند تا از اصل و یکی بودن آن اطمینان حاصل شود. سپس پیام را با اضافه کردن امضای الکترونیکی خودش تأیید نموده و برای فرستنده کالا ارسال می‌کند. فرستنده کالا با دریافت پیام، لازم است رسیدن آن را گواهی کند، چنانکه فرستنده درخواست انتقال برای یک موسسه دارد، درخواست خود را به بانک ارائه می‌دهد تا از طریق پایگاه پیام مرکزی، پیام را ابلاغ کند. با رسیدن دستور فرستنده دایر بر انتقال از طریق یاد شده، پایگاه پیام را بررسی می‌کند تا اعتبار و درستی آن در انطباق با ثبت سند مشخص شود. اگر پایگاه اعتبار سند را تأیید کند، مانند دیگر موارد امضای دیجیتالی خود را اضافه کرده و پیام فرستنده را به بانک ارسال می مند. بانک هم پیام را رسیده را در سند ثبت بولرو به عنوان یک گیرنده (دارنده) جدید بارنامه الکتریکی بولرو، ثبت می‌نماید. برای نقل و انتقالات بعدی هم، همین مراحل قابل تکرار است. با ملاحظه‌ی فرآیند بالا، معلوم می‌شود که ثبت سند در بولرو، به امنیت سامانه اضافه می‌کند و ریسک ناشی از جعل اسناد و کلاهبرداری و هرگونه تقلب را کاهش می‌دهد. چون همه‌ی پیام‌ها برای درستی و تأیید به صورت دیجیتالی و خودکار بررسی می‌شود و سپس ارسال می‌گردد. بولرو برای جلب اطمینان، اعتماد و مشارکت کاربران خود سه نقش مهم ایفا می‌کند:
1- به عنوان یک پایگاه پیام الکترونیکی برای جامعه تجاری بین الملللی عمل می‌کند.
2- به عنوان یک شخص ثالث اما مطمئن و متعهد و مرجع تأیید عمل می‌کند.
3- مانند یک سند ثبتی، معاملات متضمن بارنامه الکترونیکی بولرو را انجام می‌دهد.
نحوه‌ی عملکرد اعتبارات اسناد تجاری الکترونیکی با حضور شبکه بولرو مشتمل بر مراحل زیر است:
«1- وارد کننده و صادر کننده، قرارداد بیع را از طریق شبکه اینترنتی بولرو یا یک رسانه الکترونیکی مورد توافق دیگری منعقد خواهند کرد.
2- وارد کننده به طور الکترونیکی از بانک خود تقاضا خواهد کرد اعتبار اسنادی را افتتاح نماید و بانک گشاینده نیز به منظور ابلاغ اعتبار به صادر کننده به همین طریق اعتبار را برای بانک کارگزار خواهد فرستاد و بانک کاگزار ممکن است اعتبار اسنادی را تأیید هم بنماید
3- بانک کارگزار اعتبار را به صادرکننده ابلاغ خواهد نمود.
4- با ابلاغ اعتبار و اصلاح صادر کننده از آن، صادر کننده کالا را ارسال نموده و بارنامه شبکه اینترنتی بولرو و سایر اسناد مقرر را همچون سند بیمه الکترونیکی و سیاهه تجاری تحصیل خواهد کرد.
5- صادر کننده، بارنامه بولرو را برای بانک کارگزار ارسال و درخواست خواهد کرد ثمن پرداخت شود یا تعهد پرداخت آن به عمل آید.
6- بانک کارگزار، بارنامه بولرو را برای بانک گشاینده اعتبار ارسال و درخواست بازپرداخت مبلغ پرداختی را خواهد نمود.
7- بانک گشاینده اعتبار، بارنامه بولرو را برای وارد کننده فرستاده و چنانچه وارد کننده از قبل مبلغ اعتبار را نپرداخته باشد، در خواست خواهد کرد که مبلق اعتبار به صورت حال یا مدت دار توسط وی بازپرداخت شود.
8- وارد کننده بارنامه بولرو را به بولرو ارائه خواهد نمود و بولرو هم به نوبه خود مشخصات واردکننده (دارنده بارنامه) را به متصدی حمل اطلاع خواهد داد تا وارد کننده را قادر به تحویل گرفتن کالا نماید»
سرویس‌های خدماتی و سامانه‌های مشابه دیگری نیز وجو دارند که تسهیل کننده‌های تجاری و ارائه خدمات مربوط به اعتبارات اسنادی در تجارت بین المللی را به عهده گرفته‌اند. Trade Doc و Driginal Online از معروف‌ترین این سامانه‌ها می‌باشند که امور مشابه شرکت‌های قبلی را با کمی تغییر عرضه می‌کنند.
در خاتمه لازم به ذکر است که هم اکنون، اعتبارات اسنادی الکترونیکی در سه جهت مختلف در حال تغییر و اصلاح است:
1- اعتبارات اسنادی الکترونیکی به جای کاغذی که یک گذار به جای نتبجه ی نهایی محسوب می‌شود.
2- اعتبار اسنادی کامل، محدود به زیر ساخت‌های خارجی و جنبه‌های حقوقی است که هنوز موانع برای اجرای آن قلمداد می‌گردند.
3- تغییر اصلی صدور اعتبارات اسنادی که ماهیت
در حال حاضر سبک و کار اصلی اعتبارات اسنادی الکترونیکی در عرصه بین المللی دو دسته است: انواع مختلف بانک‌ها و تعدادی از شرکت‌های تجارت الکترونیکی. در سامانه‌ی بانک‌های تجاری مختلف تحت اعتبارات اسنادی، همان روش‌های عمومی سنتی با برنامه مشابه انجام می‌شود و تفاوت این است که تمام فرآیندهای الکترونیکی است. به عبارت دیگر مذاکرات تجاری خریداران و فروشندگان، سفارشات، امضای قرار داد فروش به طور کلی سامانه EDI از طریق شبکه، تسویه حساب اینترنتی واردکننده، تفویض اختیار صدور الکترونیکی به بانک گشاینده، تأیید خط اعتباری مشتریان مطابق با ماهیت عمل و محتوای برنامه به صادر کننده برای گشایش اعتبار اسنادی به نحو الکترونیکی انجام می‌شود. سپس از طریق سامانه عملکرد داخلی بانک و رابطه شبکه خارجی (مانند سوئیفت یا بولرو) اعتبار اسنادی را برای صادر کننده بعد از کنترل و بررسی لازم، آن را به درگاه پستی الکترونیکی ذی نفع ارسال خواهد نمود.
صادر کنندگان با سامانه‌ی خودکار EDI، آن را مورد بررسی قرار می‌دهند سپس با دستور آنان، سامانه به طور خودکار یک مجموعه کامل اسناد EDI را از طریق شبکه‌های ارتباطی برای حمل و نقل، بیمه، گمرک و سازمان‌های بازرسی کالا و سایر ادارات ذی ربط ارسال می‌کند. مطابقت محتوای اعتبارات اسنادی با اوضاع و احوال واقعی کالا مانند فاکتورها، بارنامه‌ها، بیمه نامه‌ها و دیگر اسناد الکترونیکی برای نهاد یاد شده اهمیت لازم را آماده می‌کنند. با صدور حواله‌های الکترونیکی از طریق شبکه ارتباطی فوری بانک معامله کننده تعیین شده، وجوه آنها پرداخت می‌شود، سامانه تبادل الکترونیکی بانک مزبور اسناد را با شروط اعتبار اسنادی به منظور پرداخت صحیح مطابقت می‌دهد و به صادر کننده اعلام می‌کند. صادرکننده‌ای که پول الکترونیکی سفارش داده است. اسناد حمل را از طریق پست الکترونیکی برای بانک گشاینده ارسال می‌دارد. این بانک درستی اسناد را کنترل می‌کند و پول الکترونیکی را به بانک تعیین شده طرف حساب صادر کننده و به بانکی وی انتقال و پرداخت می‌نماید.
تسهیل تجارت الکترونیکی در منطقه اسیا به طور خاص و البته در قاره‌های دیگر جهان، یک ضرورت است. دولت‌ها و بازرگانان هر دو این موضوع را تشخیص داده‌اند. پیشرفت تجارتالکترونیکی با مونع عملی و قانونی روبرو شده است. آسیا و اقیانوسیه برای پیشرفت آن، تلاش دسته جمعی می‌دهند. دولت‌ها هم اگرچه به طور جداگانه، ولی رسیدن به تجارت الکترونیکی بین المللی را در دستور کار خود دارند. فایده اصلی دست یافتن به راهبردهای دسته جمعی، این است که سامانه‌ها و رویه‌ها هماهنگ می‌شود و این امری برای پیشرفت سریع‌تر و حرکت سامانه به سوی تجارت الکترونیکی حیاتی و ضروری است.
اتحادیه اروپا حرکت کندی برای قبول سامانه‌های تجارت الکترونیکی در میان کشورهای عضو داشته است. اگرچه بعضی از اعضای آن یک سامانه گمرکی الکترونیکی جامع را اتخاذ کرده‌اند. سامانه‌های استفاده شده بیشتر کشورهای عضو پیرامون عملکرد رایانه‌ای مراحل گمرکی، به طور قابل ملاحظه‌ای متفاوت از یکدیگر است؛ بنابراین بودن هماهنگی، راه حل‌های جداگانه‌ای در پیش گرفته‌اند. در هر حال اتحادیه اورپا در مقایسه با آسیا حرکت کندتری دارد. دست یابی به تجارت الکترونیکی نه تنها موجب تحولات اقتصادی داخلی می‌شود بلکه از لحاظ بین المللی نیز بر تغییر و تحول اقتصادی منطقه تأثیر شگرفی دارد. کشورهای کره، ژاپن، چین، هنگ کنگ، تایوان و سنگاپور در قاره آسیا برای رسیدن هر چه سریعتر به تجارت الکترونیکی همکاری می‌کنند. انتظار می‌رود که همکاری ذکر شده سرانجام آنقدر وسعت یابد تا همه اعضای اقتصادی APEC(این نهاد جمعی در سال 1989 تأسیس شده است. این نهاد عمده دار تسهیل کارهای اقتصادی، تجاری و رشد سرمایه گذاری و رفاه در منطقه آسیا، اقیانوسیه می‌باشد. 21 عضو دارد و حدود 47% تجارت جهانی را پوشش می‌دهند. چشم انداز این تشکل، تجارت آزاد و سرمایه گذاری باز در کشورهای عضو برای اقتصادهای صنعتی تا سال 2010 و برای اقتصادهای در حال توسعه تا سال 2020 میلادی است) را در بر گیرد. این اهداف توسط رهبران کشورها در اجلاس 1994 اندونزی تصویب شده است. توسعه روش مدار ناشی از تکامل و ادغام سامانه‌های ( PIT) در آسیا نکته‌های با ارزش و الگوهای مناسبی برای مناطقی از دنیا که از به کارگیری چنین سامانه‌هایی محروم هستند مانند اتحادیه اروپا خواهند داشت.
5. نتیجه گیری و پیشنهادات
در تجارت بین المللی روش‌های گوناگونی برای پرداخت وجود دارد و تجار به دنبال بهترین روش برای پرداخت می‌باشند. خریدار سعی در انتخاب روشی دارد که از هر جهت به نفع او باشد. (مانند روش پرداخت حساب باز). از طرف دیگر فروشنده نیز سعی دارد روشی انتخاب شود که به نحو کامل منافع او را تأمین کند (مانند روش پیش پرداخت). اما به طور معمول روشی که فقط به نفع یکی از طرفین باشد مورد توافق قرار نمی‌گیرد و خود این امر از معایب آن روش‌های پرداخت است. روشی کار آمد تر است که نیازهای طرفین معامله بین المللی را برطرف نماید و در حال حاضر هیچ شیوه‌ی جایگزینی که بتواند نیازهای بازرگانان را همانند اعتبارات اسنادی یا بهتر از آن پاسخگو باشد وجود ندارد. با وجود اینکه اشکال جدید پرداخت در تجارت بین الملل بخصوص تجارت الکترونیکی در حال پیدایش و تکامل است، اعتبارات اسنادی همچنان برتری خود را بر سایر روش‌های پرداخت حفظ کرده است.
در حال حاضر اعتبارات اسنادی رایج‌ترین شیوه پرداخت محسوب می‌گردد؛ زیرا منافع تمام اطراف دخیل در معامله را تضمین و تأمین می‌کند. برای وارد کننده (خریدار) و صادر کننده (فروشنده) نقدینگی و منابع مالی مهیا می‌کند و از این طریق عناصر مرتبط اجرایی تبادل دو مورد معامله را تحت کنترل و نظارت دائم قرار می‌دهد. همچنین امکان اقامه دعوا علیه یک شخص حقوقی محلی را در صورت بروز اختلاف برای طرفین معامله فراهم می‌آورد، در هر اعتبار نامه‌ای، علاوه بر اشخاص حقوقی حمایت کننده که عهده دار بخشی از فرآیند معامله بین المللی هستند، حداقل یک بانک یا موسسه مالی دخالت دارد. بانک اعتبار اسنادی را گشایش و پشتیبانی می‌کند (گاهی چند بانک در اعتبار اسنادی دخیلند) پس اعتبارات اسنادی در مقایسه با دیگر شیوه‌های پرداخت به جهت کمک مؤثر اشخاص حقوقی مانند بانک و بیمه و گمرک و متصدی حمل و نقل بی همتاست.
تمامی روش‌های پرداخت دارای معایب و مزایایی است و بر اساس همین معایب و مزایا، ممکن است در هر مورد یک روش مناسب‌تر از سایر روش‌ها باشد و بیشتر مورد استفاده قرار گیرد. اما به طور کلی اعتبارات اسنادی دارای معایب ناچیزی است که این معایب هم با گسترش تجارت الکترونیکی درحال برطرف شدن است. می‌توان به دلیل مزایای این روش از معایب آن چشم پوشی کرد و بنابراین در بین روش‌های موجود فعلی بهترین روش محسوب می‌گردد.
هر چند اعتبارات اسنادی در تجارت داخلی نیز مورد استفاده است لیکن مزایای آن در قراردادهای بین المللی به روشنی آشکار می‌گردد.
در ربع قرن اخیر عرصه تجارت بین المللی همانند همه حوزه‌های علمی و اجتماعی تحت تأثیر فن آوری اطلاعات قرار گرفته است. با به وجود آمدن ابزارهای الکترونیکی و ایجاد شبکه‌ی اینترنتی، همگان تلاش تام و تمام خود را برای استفاده از روش‌های الکترونیکی، به کار گرفته‌اند. به همین جهت روش‌های پرداخت معاملات بین المللی بتدریج از صورت‌های سنتی فاصله گرفته و در بیشتر کشورهای جهان به اشکال الکترونیکی تغییر روش داده‌اند.
هر چند انتقال اطلاعات مالی و بانکی در روش‌های سنتی با استفاده از شبکه‌های بین المللی سرعت گرفته است اما تغییر و تحول آن روش‌ها در همین حد متوقف شده است. لیکن روش اعتبارات اسنادی به صورت همه جانبه در تمام ابعاد و ارکان تشکیل هنده، سمت و سوی الکترونیکی یافته است. چون شیوه‌ی اعتبارات اسنادی در آزمون‌های علمی بازرگانان، نظر آنان را جلب نموده بود، پیشتازان استفاده از ابزارهای الکترونیکی، ایده‌های نوین خویش را به همین روش اختصاص داده و بیشترین دگرگونی در این روش بروز نموده است.
روش‌های پرداخت الکترونیکی دیگری مانند کارت، پول و چک الکترونیکی، هم به نوآوری‌های عرصه تجارت بین المللی پیوسته‌اند. این روش‌ها بیشتر بر محور توانایی اشخاص کاربر و حساب‌های بانکی استوار است و در سطح معاملات کلان بین المللی، چندان کاربرد عملی نیافته است اما در هر حال این حقیقت را نمی‌توان نادیده گرفت که ابزارهای نوین الکترونیکی یاد شده به طور کامل جایگزین روش‌های سنتی شده‌اند به نحوی که حتی در کشورهای کمتر توسعه یافته هم، دیگر در موارد کمی استفاده از پول، چک، سفته و برات به اشکال پیشین مشاهده می‌شود. به ویژه در معاملات خرد و د داخلی این تغییرات در روش‌های پرداخت، ثابت و مستقر شده‌اند.
با طراحی و راه اندازی گام به گام سامانه‌های گوناگون مانند سوئیفت و بولرو انتقال آسان و سریع داده‌ها و اطلاع بر نکات مورد نیاز در یک معامله بین المللی امکان پذیر شده است. برای هر یک از مراحل تأمین و انتقال اعتبار مالی تا پرداخت ثمن به نحو تضمینی، حمل و نقل و بازرسی و تحویل قطعی مورد معامله، بیمه‌های کالا و خدمات، تطبیق و تأیید درستی اسناد معامله و اعتبار در چرخه‌ی اعتبارات اسنادی، ابزارها و شیوه‌های الکترونیکی تدوین گردید و بنابراین اوصاف الکترونیکی این روش فراگیر شده و تمامی ارکان ترتیبی این شیوه پرداخت را در بر گرفته است.
خصوصیت الکترونیکی اعتبارات اسنادی، انتخاب اصلح بازرگانان را در بهره گیری از این روش پرداخت، تقویت و تأیید نموده است. اشخاص نادری هم که در برخی نقاط دنیا از این روش استفاده نمی‌کردند اکنون دیگر تردیدی دربه کار گیری شیوه‌ی اعتبارات اسنادی الکترونیکی برای پرداخت نخواهند داشت.
تلاش عمومی جامعه‌ی جهانی به ویژه بازرگانان، بانک‌ها، موسسه‌های مالی و دولت‌ها، برای استفاده‌ی مطمئن و یکنواخت و همگانی از اعتبارات اسنادی الکترونیکی همچنان ادامه دارد. کشورهای در حال توسعه مانند ایران که خواستار ورود به بازارهای جهانی هستند ناگزیر به پیوستن به این حرکت عظیم و تحول گسترده تجارت بین المللی الکترونیکی خواهند بود.
در خصوص پیشنهادات تحقیق می‌توان به این مطلب اشاره کرد که استفاده از هرکدام از روش‌های پرداخت بین المللی در تجارت جهانی و بازرگانی بین‌المللی، منوط به مقررات سیاسی و اقتصادی کشورهاست. به‌طور مثال با توجه به این‌که ایران هنوز به سازمان تجارت جهانی ملحق نشده، روش اعتبار اسنادی از کمترین ریسک برخوردار بوده و بیشتر به کار می‌رود. اما در کشورهایی که در همسایگی نزدیک هم بوده و روابط خوبی دارند کمتر استفاده می‌شود. البته معایب روش‌های گفته‌شده، نهادهای بین‌المللی را مجاب به ابداع روشی جدید به نام BPO کرد که همانند اعتبار اسنادی بوده ولی سریعتر و ارزانتر بوده و در عین‌ حال پیچیدگی‌های آن را نیز ندارد. البته می‌توان گفت BPO، شیوه‌ای نیست که بتواند در کوتاه مدت، بحران‌های مالی فعلی جهانی را پوشش دهد؛ بنابراین نمی‌توان گفت BPO در وضعیت فعلی، راه حلی جامع برای حل مشکلات پرداخـت در عرصه بین المللی و جایگزینی برای اعتبار اسنادی است؛ زیرا چنانکه گفته شد BPO نیاز به بسترهای مناسب جهت راهیابی به فضای بین المللی دارد و این بسترسازی مستلزم زمان طولانی است و تا آن زمان می‌تواند به عنوان ابزاری در کنار اعتبار اسنادی به حیات خود ادامه دهد.
درنهایت باید گفت که با روی کار آمدن روش‌های پرداخت مبتنی برابزارهای الکترونیکی تا حدود زیادی معایب و اشکالات اجرایی روش‌های سنتی پرداخت برطرف شده است. الکترونیکی شدن مراحل اجرایی اعتبارات اسنادی بر محاسن آن افزوده است، به گونه‌ای که به عنوان بهترین و کارآمدترین شیوه پرداخت درمعاملات بین المللی پذیرفته شده است. به عبارت دیگر به رغم ظهور مکانیسم‌های جدید پرداخت الکترونیکی، تاکنون هیچ روش پرداختی پدید نیامده است که بتواند علاوه بر اعتبار اسنادی، نیازهایی را که در حال حاضر اعتبارات اسنادی تجاری برآورده می‌نماید، پاسخ دهد. بنابراین پیشنهاد می‌شود که اعتبارات اسنادی با تجارت الکترونیک انطباق و سازگاری یابد. چرا که دورنمای این سازش و انطباق امیدوار کننده است.
فهرست منابع
 اتاق بازرگانی بین المللی، الحاقیه مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی (ucp500) برای ارائه الکترونیکی اسناد، ترجمه‌ی پرویز عباسیان، کمیته‌ی ایرانی اتاق بازرگانی بین المللی، تهران، چاپ اول، 1382.
 رنجبر آذربایجان، مهدی، اعتبارات اسنادی در تجارت الکترونیک با بررسی مواد eucp، دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه امام صادق (ع)، نشریه گواه، شماره ۶ و ۷.
 لاریا، ایمانوئل تی. روش‌های پرداخت ثمن در تجارت الکترونیک: آیا جایگزین‌های ممکن و کارآمدی برای اعتبارات اسنادی وجود دارد؟، مترجم: ماشاءالله بناء نیاسری، مجله حقوقی، شماره 34، بهار و تابستان 85.
 لنگریچ، رینهارد، اعتبارات اسنادی در حقوق تجارت بین الملل، ترجمه ی سعید حسنی، تهران،میزان ،چاپ اول، 1378.
 A.Davidson, Electronic Recorder in Letters of credit, Uneversity of Queensland, 2011, p13
 B. Kozolchyk, The Paperless Letters of Credit and Related Documents of Title, Law and Contemporary Problems55:3, 1992, p 2
 E.Layea, Facilitating Paperless International trade: A Survey of Law and Policy in Asia, International Review of Law Computers & Technology, Volume 19, No 2, 2005, pp136-137
 E.T Laryea, Dematterialisation of Insurance Documents in International Trade Transacyions: A need for Legislative Reform, University of New South wales Law Journal 18, Volume 23 (1). 2000, p 104
 http://www.bsi.net.ir/bsi/arz/swift/29htm (2011), p2
 http://www.bsi.net.ir/bsi/arz/swift/29htm (2011),p1
 M.Dixon and C.Bauer, A model for Comparing Electronic International Trade System, Department of Information Management and Marketing University of Western Australia, 2000, pp1-3
 M.Empel, Financial Services in Europe: an Introductory Overview, Kluwar Law International, 2008, p199